Жібек жолдарымен жібекпен бірге не тасымалданған
Өрік сүйектері мен жаңғақ қабықтары археологтарға аңғарлар, таулы елді мекендер және алыстағы асүйлер арасындағы сауда байланыстарын зерттеуге көмектеседі.
Биік таудағы қаладан табылған заттар
Қазіргі Өзбекстан аумағындағы ортағасырлық Ташбұлақтан зерттеушілер жүзім, алма және қауын қалдықтарын, өрік пен шабдалы сүйектерін, грек жаңғағы мен пісте қабықтарын тапқан. Зерттеу 2018 жылы жарияланған. Бұл жиынтық шамамен мың жыл бұрынғы тағам алуандығын көрсетеді: адамдар дәнді және бұршақты дақылдармен қатар жеміс дақылдарын пайдаланған. Шағын олжалар сауда туралы жазба айғақтарды толықтырады.
Аңғардан жоғарыға апаратын жол
Елді мекен шамамен 2100 метр биіктікте орналасқан. Табылған көптеген жеміс дақылдары үшін бұл өсіруге қолайлы орындардан жоғары, сондықтан авторлар өнім төменнен жеткізілген деп болжайды. Осылайша кең бағыттар желісінің ішіндегі жергілікті айырбас тарихы ашылады. Бір қабаттан табылған заттар арқылы әр жемістің нақты жолын қалпына келтіру мүмкін емес, бірақ таудағы қаланың егіншілік аудандарымен байланысын көруге болады.
Ландшафт та адам іздерін сақтайды
Max Planck зерттеу бағдарламасы Орталық Азияның тау етектерін орман, егіншілік және мал шаруашылығының ұзақ өзара ықпалдасу кеңістігі ретінде қарастырады. Адамдар жеміс жинаған, ағаш пайдаланған, жер тазартқан және өсімдік жамылғысын өзгерткен. Сондықтан таулы аңғардың қазіргі көрінісінің артында шаруашылықтың түрлі кезеңдері жатыр. Мүлде өзгермеген табиғат пен толық жасанды бақты қарама-қарсы қою бұл күрделі тарихты дәл жеткізбейді.
Таныс өнімдердің тарихын қалай оқу керек
Екі ауқымды салыстырыңыз: өсімдіктің шығу тегі және дақылды адамдардың таратуы. Олардың арасында ғасырлар бойғы іріктеу, тасымалдау және жаңа жерлерді игеру жатуы мүмкін. Бүгінгі асүйдегі өрік — осы кеңістіктердің қалай байланысқанын сұрауға ыңғайлы себеп. Бірақ археологиялық әңгіме түр мен сауда тарихына қатысты; нақты қаптаманың шыққан жері партия мәліметтері бойынша бөлек анықталады.
Іс жүзінде ескеретін жайттар
- Тағам археологиясы заттай табылған айғақтарға сүйенеді.
- Сауда желісіне көрші аңғарлар мен таулар арасындағы айырбас та кірген.
- Дақыл тарихы қазіргі өндіруші елден кеңірек.
Дереккөздер
- Origins and Spread of Eurasian Fruits Traced to the Ancient Silk Road — Max Planck Institute of Geoanthropology
- Anthropogenic Landscapes of the Silk Road — Max Planck Institute of Geoanthropology