Наурыз және көктемгі кездесулер

Қазақстандағы Наурыз үлкен қалалық мерекені де, отбасындағы жылы жүздесуді де қамтиды: үлкендерге сәлем беру, ренішті ұмыту, көршіге дәм ұсыну, жақсы тілек есту. Осы күні дастархан балаларға ана тілін, таныс дәмдерді және әулеттің естеліктерін жеткізетін ортаға айналады.

Мерзімі: 21–23 наурыз; отбасылық кездесудің уақыты бөлек келісіледі.
Негізгі дәм: Жеті құраммен байланысты дәстүрлі наурыз көже.
Жиналатын орын: Үй, аула, мерекелік киіз үйлер және қалалық алаңдар.

Тарихы мен мәні

Мереке атауы парсы тіліндегі «жаңа күн» ұғымымен байланысты. Оның табиғи межесі — көктемгі күн мен түннің теңелуі. Қазақстанда мереке күндері 21–23 наурызға келеді, ал концерттің, ауладағы кездесудің немесе туыстарға барудың уақытын бөлек белгілейді. Наурызды әртүрлі нанымдағы адамдар бірге қарсы алады.

Наурыз бірнеше елге ортақ дәстүр ретінде ЮНЕСКО мойындаған мәдени мұраға жатады. Қазақстанда қонақжайлық, ұрпақтар жүздесуі, ұлттық ойындар мен музыка ерекше орын алады. Дегенмен көрші екі үйдің көже құрамы, қонаққа бару реті, сүйікті асы бірдей болмауы мүмкін. Үй иесінен өз дәстүрін сұраған дұрыс; бәріне ортақ жалғыз үлгі іздеудің қажеті жоқ.

Салттар мен дастарқан

Сәлем беру, татуласу және бата

Туыстар мен көршілерге барған кезде ізгі тілектер айтылып, үлкендерден бата сұралады. Бата кезінде әңгімені тоқтатып, телефонды қоя тұрған жөн. Балаларға айтылған сөздердің мағынасын түсіндіретін туысты алдын ала белгілеуге болады: сонда олар қимылды қайталап қана қоймай, тілектің мәнін ұғынады.

Алтыбақан, күй және ойын

Қоғамдық мерекеде алтыбақан, музыкалық өнер және ұлттық сайыстар кездеседі. Үйдегі жүздесуге таныс күй тыңдауды, отбасылық суреттің тарихын айтуды немесе жеңіл ойын ойнауды таңдауға болады. Қатысу ерікті болсын; арнайы киім киюді немесе көп алдында өнер көрсетуді қонаққа міндет етпеңіз.

Сәннің отбасылық тарихы

Мерекелік киімге үйде бар камзолды, тақияны немесе әшекейді қосуға болады. Әженің ыдысын не кестелі дастарханын пайдалансаңыз, оның кімнен қалғанын әңгімелеңіз. Осындай шағын тарих безендіруге мағына береді. Көшеге шығатын болсаңыз, әдемілігімен бірге киімнің ауа райына қолайлылығын да ескеріңіз.

Наурыз көже және дастархан ұсыну

Көжеге жеті түрлі дәм қосу кең танылғанымен, барлық үйге ортақ нақты рецепт жоқ: дәнді дақылдар, ет пен сүт өнімдері әртүрлі үйлеседі. Өз дастарханыңызға отбасы талғамына сай бауырсақ, нан, шай, кепкен жеміс пен жаңғақ қосуға болады. Көжені құюға ыңғайлы ыдысқа салып, сүт өнімдері мен аллергендерді алдын ала атаңыз. Алғашқыда шағын үлес ұсыныңыз. Піскен тағамды біртіндеп әкелсеңіз, дастархан жинақы әрі қонаққа ыңғайлы болады.

Қонақтар мен үй иелеріне

Дайындыққа арналған практикалық кеңестер

Қонаққа шақырылсаңыз

Бірнеше үйге баруды жоспарласаңыз, әрқайсысымен уақытты келісіңіз; баламен келетініңізді және асқа қалатыныңызды алдын ала хабарлаңыз.
Шай, жеміс немесе құрамы белгілі үй тағамын үй иесімен келісіп апарыңыз; сыйдың үлкен болуы міндет емес.
Үлкендерге сәлем беріп, көже үшін рақмет айтыңыз және осы үйдің рецепті туралы сұраңыз; дастархандарды өзара салыстырмаңыз.

Қонақ күтсеңіз

Бір күн бұрын азық сатып алуды, көже пісіруді, қонақ қарсы алуды және жинауды көмектескісі келетін адамдарға бөліңіз.
Сырт киім қоятын жерді, үлкендердің отыратын орнын, балаға тыныш бұрышты дайындаңыз; алаңға баруды ауа райына қарай жоспарлаңыз.
Әңгімелесуге уақыт қалдырыңыз: сүйікті бірнеше тағам мен ықыласты қабылдау жылы жүздесуге жеткілікті, бәрін бір адамға жүктемеңіз.

Дереккөздер және қосымша оқу

Мәдени дәстүрлер төмендегі материалдар бойынша берілген. Ұйымдастыру кеңестері — редакция ұсыныстары.

Қалай дайындалу керек

Кептірілген өрік, мейіз, құрма және грек жаңғағын алыңыз. Негізгі тағамдары көп дастарханға бір адамға шамамен 80 г жеткілікті. Талғамыңызға сай ауыстыру нұсқасын таңдаңыз немесе өнімдерді бөлек қосыңыз — калькулятор салмақты қайта есептейді.

Бір уақытта қанша қонақ болатынын нақтылаңыз.
Өнімдерді бірнеше шағын тәрелкеге бөліп салыңыз.
Бір бөлігін жабық күйінде қалдырып, дастарханды қажетіне қарай толықтырыңыз.

Жаңғақтар мен кептірілген жемістер — мерекелік мәзірге қосымша, рәсімнің міндетті бөлігі емес.

Әр қонаққа 80 г. Калькулятор мен рецепттер осы бетте қолжетімді.

Сатып алатын мөлшерді есептеу